أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
550
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
روضاتى ] ، نشر نفائس مخطوطات اصفهان ، چاپ نشاط اصفهان ، 1406 ق . ، 1364 ش . ( 1222 ) 80 / 12 « شدّة ظهر » . گويا در اينجا سخن مصنّف - عليه الرّحمة - به آيهء 31 از سورت ارجمند « طه » نگرنده است : « اشدد به أزرى » . ( 1223 ) 80 / 26 « اولى الامر » . در دستنوشت : « أولوا الامر » ( ! ) . ( 1224 ) 81 / 10 « تؤمنون » . در دستنوشت : « مؤمنين » ؛ از روى قرآن كريم إصلاح شد . ( 1225 ) 81 / 12 « يؤول » . آنچه در عكس ما ديده مىشود ، اينست : يؤل ؛ با خطّى كوچك چون الف مقصورة كه ميان « ؤ » و « ل » و البتّه بر فراز سطر ، نه ميان سطر ، رسم گرديده . ( 1226 ) 81 / 12 « احسن » . در دستنوشت روى نون هم زبر نهاده شده . ( 1227 ) 82 / 12 « حكومت خوذ بر طاغوت برند . » . يعنى : داورى و قضاوت بين خود به نزد طاغوت برند ، . . . از او بخواهند ؛ به ديگر سخن : طاغوت را حكم قرار دهند . ( 1228 ) 82 / 3 « ابو بردة » . در دستنوشت ، باء دوم بىنقطه كتابت گرديده . ضبط ما را سنج با : تفسير شيخ ابو الفتوح رازى ( قدّس سّره ) ، چ شعرانى ، ج 3 ، ص 425 . ( 1229 ) 82 / 3 « ابو سليم » . آيا صواب « بنى سليم » نيست ؟ ( 1230 ) 82 / 3 « تنافر » . « تنافر » : در كتاب المصادر ( ص 851 ) مىخوانيم : « التّنافر : بهم به حاكم شدن تا اصل كى بزرگترست . » . در المعجم الوسيط آمده : « تنافر القوم : تخاصموا و تفاخروا . » ( ص 939 ) . ( 1231 ) 82 / 12 « كعب اشرف » . ميبدى گويد : « كعب جهود بود ، و حاكم ايشان بود ، و كاهن بود . » . ( كشف الاسرار ، ج 2 ، ص 557 ) . ( 1232 ) 82 / 13 « رسول حكم يهودى را فرموذ » . ظاهرا مصنّف - رضوان اللّه عليه - در پرداخت اين عبارت متأثّر از سياق تازى است . « حكم بالأمر حكما : قضى . يقال : حكم له ، و حكم عليه ، و حكم بينهم . » ( المعجم المجمعى ، ص 29 ) . به نظر مىرسد در پردازش عبارت متن ما ، سياق « حكم لفلان » تأثير گذاشته ، و همچنين در سياق عبارت شيخ ابو الفتوح - طاب ثراه - : « رسول حكم كرد براى جهود بر منافق » ( تفسير شيخ ابو الفتوح رازى - قدّس سّره - ، چ شعرانى ، ج 3 ،